hypergevoeligheid

Hypergevoeligheid, ook wel hypersensitiviteit genoemd, is een overmatige of afwijkende reactie van het immuunsysteem op een normaal onschadelijk antigeen. Deze reacties kunnen weefselschade en ziekte veroorzaken. Hypersensitiviteitsreacties worden traditioneel in vier types onderverdeeld, gebaseerd op mechanisme en timing.

Type I: onmiddellijke, IgE-gemedieerde reacties. Bij sensibilisatie bindt IgE zich aan mestcellen en basofielen; bij herhaalde blootstelling komen histamine en andere mediatoren vrij. Resultaat: allergische rhinitis, urticaria, astma tot ernstige anafylaxie. Reactie treedt snel op, meestal binnen minuten.

Type II: cytotoxische reacties. IgG of IgM bindt aan antigenen op cellen ofweefsels, activeert het complement en veroorzaakt celbeschadiging of functieverlies. Voorbeelden: bloedtransfusie- of transfusiegerelateerde reacties en sommige auto-immuun aantastingen.

Type III: immuuncomplex-gemedieerde reacties. Antigeen-antistofcomplexen hopen zich op in weefsels en veroorzaken ontsteking via complement. Voorbeelden: serumziekte en bepaalde vormen van glomerulonefritis; reacties ontstaan meestal binnen uren tot dagen.

Type IV: vertraagde-type (cellulaire) reacties. Celgemedieerd; T-cellen veroorzaken ontsteking zonder directe rol van antistoffen. Voorbeelden: contactdermatitis en tuberculine-reacties; meestal 24-72 uur na blootstelling.

Diagnose en behandeling hangen af van het type en de blootstelling. Behandeling richt zich op vermijden van triggers, symptoomgerichte therapie (antihistaminica, corticosteroïden, bronchodilatoren) en bij ernstige reacties adrenaline. Bij Type I kunnen desensibilisatie of immunotherapie worden overwogen; bij auto-immuun gerelateerde hypersensitiviteit kunnen immunosuppressiva worden toegepast.