gezondheidsbevordering

Gezondheidsbevordering is het proces waarbij individuen en gemeenschappen meer controle krijgen over hun gezondheid en het vermogen ontwikkelen om die gezondheid te verbeteren. Het gaat verder dan ziektepreventie alleen: het bevordert gezonde keuzes, versterkt veerkracht en streeft naar gelijke kansen op een gezonde leefomgeving voor iedereen.

De theorie en praktijk van gezondheidsbevordering zijn sterk verbonden met de Ottawa Charter voor Gezondheidsbevordering uit 1986. Deze benadering benadrukt vijf actierichtingen: het opzetten van gezonde overheidsbeleid; het creëren van ondersteunende omgevingen; het versterken van de gemeenschap; het ontwikkelen van persoonlijke vaardigheden; en het heroriënteren van de gezondheidszorg en de publieke gezondheidsinspanningen richting preventie en gezondheidsparticipatie. Cruciaal is de focus op sociale determinanten van gezondheid en op het verkleinen van gezondheidsongelijkheid.

Gezondheidsbevordering maakt gebruik van meerdere werkvelden en methoden, waaronder gezondheidseducatie, beleidsontwikkeling, milieubeïnvloeding en intersectorale samenwerking. Het vindt plaats in diverse settings zoals scholen, werkplekken, buurten en zorginstellingen.

Praktische voorbeelden zijn het creëren van rookvrije omgevingen en tabaksbeleid; programma’s voor lichamelijke activiteit en gezonde voeding in scholen of op de werkvloer; community-gedreven initiatieven; en vroegtijdige signalering en ondersteuning bij mentale gezondheid. Evaluatie van effecten gebeurt doorgaans met populatie-indicatoren zoals roken, overgewicht, fysieke activiteit en gezondheidsongelijkheid, terwijl duurzame funding en samenwerking tussen sectoren cruciaal blijven voor blijvende resultaten.