geschillenoplossingsclausule

Een geschillenoplossingsclausule is een beding in een overeenkomst waarin wordt vastgelegd op welke wijze en waar eventuele geschillen uit de overeenkomst worden beslecht. Het doel is onzekerheden over proces en forum te verkleinen, rechtszekerheid te bieden en de oplossing voorspelbaar en efficiënter te laten verlopen.

De meest voorkomende vormen zijn arbitrageclausules, waarbij geschillen buiten de rechtbank worden beslecht volgens regels en een seat die door partijen is gekozen, vaak met instellingen als ICC, UNCITRAL of ICDR. Een bemiddelingsclausule verplicht partijen eerst tot bemiddeling; vaak volgt daarna arbitrage of een gerechtelijke procedure in een multi-tier clausule.

In internationale contracten komen ook multi-tier clausules voor, waarbij men bij een onoplosbaar geschil eerst bemiddelt en bij falen overschakelt naar arbitrage of de rechtbank. Bij het opstellen van de clausule is duidelijkheid over het forum, het toepasselijke recht, de regels (bijvoorbeeld ICC, UNCITRAL, of lokale wetsregels), het aantal arbiters, de taal en de kostenverdeling essentieel. Ook bepalingen over interim maatregelen en geheimhouding, en de mogelijkheid van een emergency arbitrator worden vaak opgenomen.

Arbitragebeslissingen zijn doorgaans bindend en uitvoerbaar in landen die het Verdrag van New York inzake de erkenning en tenuitvoerlegging van arbitrale besluiten hebben geratificeerd. De aangewezen zetel stuurt de rechterlijke toetsing aan en er is doorgaans beperkte mogelijkheid tot beroep of vernietiging. In internationaal verkeer wordt arbitralisatie vaak geprefereerd vanwege neutraliteit en een efficiënte handhaving, terwijl bemiddeling een alternatief biedt dat tot een gezamenlijk gedragen oplossing kan leiden.

Voordelen van een geschillenoplossingsclausule zijn onder meer vertrouwelijkheid, especialisatie, snelheid, finaliteit en internationaal handhavingskader; nadelen zijn kosten, minder transparantie en beperkte mogelijkheid tot appel of toetsing. Zie ook: arbitrage, bemiddeling, contractrecht.