gelegeerd

Gelegeerd is een term uit de metallurgie en materiaalkunde die aangeeft dat een materiaal een of meerdere elementen bevat die doelbewust zijn toegevoegd om de eigenschappen te verbeteren. Het is het bijvoeglijk naamwoord van het werkwoord legeren, dat betekent het mengen van elementen in een metaal of het daarmee vormen van een legering. Een gelegeerd materiaal onderscheidt zich van zuiver metaal door de aanwezigheid van deze aanvullende elementen.

Gelegenheid tot legering ontstaat doorgaans tijdens smelten of smeltbehandeling, waarna andere elementen worden toegevoegd en het geheel homogeniseerd wordt. De toegevoegde elementen kunnen de hardheid, sterkte, ductiliteit, corrosiebestendigheid of warmtegeleiding beïnvloeden. Niet elk metaal is even goed te legeren; sommige elementen lossen op in het basismetaal, andere vormen intermetallische fasen of stekende korstachtige structuren.

Veelvoorkomende toepassingen zijn gelegeerd staal (bijvoorbeeld met chroom, vanadium of nikkel), gelegeerd aluminium (met magnesium of siliconen), en gelegeerd goud (met zilver of koper). Deze legeringen worden gekozen om specifieke eigenschappen te verkrijgen, zoals hogere sterkte, betere gehardheid of betere corrosieweerstand.

Zie ook legering, legeringstypen en materiaalwetenschap. Gelegen is in veel contexten een statusaanduiding van het materiaal: het kan zowel duiden op de vorming van een permanente samenstelling als op een specifiek proces waardoor de eigenschappen van het materiaal verder zijn geoptimaliseerd. In vakliteratuur wordt het begrip gelegeerd vooral gebruikt wanneer de samenstelling actief is aangepast om gewenste kenmerken te bereiken.