encapsulatie

Encapsulatie is een principe waarbij data en de functies die op die data inwerken worden samengevoegd tot één eenheid, terwijl directe toegang tot de interne toestand wordt beperkt. Het doel is om de implementatie te verbergen en interactie mogelijk te maken via een duidelijke, afgesproken interface. Hierdoor kunnen veranderingen in de interne werking zonder gevolgen voor buitengebruikers worden doorgevoerd.

In objectgeoriënteerde programmeertalen wordt encapsulatie bereikt door toegangsspecificaties (zoals privé, beschermd en publiek) en door het aanbieden van publieke methoden die-opereren op de data. Dit beperkt direct muteren van interne waarden en stimuleert validatie en invariantie. Een veelgebruikt patroon is het verbergen van velden en het leveren van getters en setters of gerichte methoden voor bewerkingen, zodat alle regels centraal kunnen worden afgedwongen.

Buiten de informatica wordt encapsulatie ook toegepast om stoffen of ingrediënten in een beschermende holte of matrix op te nemen. In de farmacie en voeding worden actieve bestanddelen vaak geg encapsuleerd (micro- of macro-encapsulatie) om degradatie te voorkomen, stabiliteit te verhogen en gerichte afgifte of gecontroleerde vrijlating te realiseren. In materialenonderzoek worden capsules gebruikt om reacties, geur of medicijnafgifte te regel en te controleren.

Voordelen van encapsulatie zijn onder meer verbeterde modulariteit, onderhoudbaarheid, en beveiliging van de interne staat. Nadelen kunnen extra overhead en complexiteit betekenen, en het vereist zorgvuldig ontwerp van de interface. Encapsulatie staat centraal in concepten zoals informatieverbergen en abstractie.

Zie ook: informatieverbergen, abstractie, modulaire programmatuur, encapsulatie in de chemie en farmacologie.