broodgedrag

Broodgedrag is een term uit de ethologie die het gedrag beschrijft dat gericht is op de productie, verzorging en ontwikkeling van het nageslacht binnen een soort. Het omvat onder meer nestbouw, het uitbroeden van eieren, het voeden en beschermen van jongen, en de leerprocessen waarmee jongen vaardigheden verwerven, zoals voedsel zoeken en verkennen van hun omgeving. Broodgedrag varieert sterk tussen soorten en wordt bepaald door hun levensgeschiedenis. Zo kunnen jongen precociaal zijn en weinig directe zorg vereisen, of juist altricial en langdurig afhankelijk van de ouders.

In veel vogels en zoogdieren vindt de zorg plaats door een of twee ouders (uniparental of biparental). In sommige systemen is er aanvullende zorg van andere groepsleden of van de gehele kolonie (coöperatieve broedzorg). In insecten en vissen bestaan uiteenlopende strategieën, variërend van uitgebreide ouderzorg tot broedparasietisme, waarbij een soort nakomelingen ten koste van een andere soort grootbrengt.

Factoren als voedselbeschikbaarheid, predatie en klimaat beïnvloeden hoe lang en intensief broodzorg plaatsvindt. Hormonen en ontwikkeling spelen een rol bij de aanvang en duur van zorg.

Onderzoek naar broodgedrag gebeurt binnen de ethologie en vergelijkende biologie, met methoden variërend van veldobservaties tot experimenten onder gecontroleerde omstandigheden. Het begrip broodgedrag helpt bij het verklaren van de evolutie van reproductie en de diversiteit in ouderzorg in het dierenrijk.