begrippenkaders

Begrippenkader (meervoud: begrippenkaders) is een systematische verzameling van kernbegrippen, hun definities en de onderlinge relaties die samen een analytische lens vormen voor het bestuderen van een onderwerp. Het kader biedt afgrenzing, geeft richting aan wat wordt onderzocht en welke variabelen relevant zijn, en vergemakkelijkt de coherente operationalisatie van concepten in onderzoek of beleidsevaluatie.

Een begrippenkader bestaat doorgaans uit kernbegrippen met expliciete definities, de relaties of causaliteit tussen concepten, aannames over de setting en soms indicatoren of meetbare variabelen die voor dat kader relevant zijn. Het kan visueel worden gemaakt in een diagram of kaart om de samenhang te tonen.

Ontwikkeling en toepassing: een begrippenkader ontstaat meestal uit literatuurstudie, input van experts en empirische observatie. Het wordt gebruikt in het onderzoeksontwerp om hypotheses te formuleren, data te structureren en vergelijkingen mogelijk te maken. In beleid en praktijk helpt het kader bij het evalueren van programma’s en het interpreteren van resultaten.

Voorbeelden van gebruik: in maatschappelijk onderzoek kan een begrippenkader concepten als participatie, empowerment en sociale rechtvaardigheid definiëren en hun relaties verduidelijken. In onderwijsonderzoek kan het relaties tussen leeromgeving, pedagogische praktijken en leeruitkomsten expliciteren.

Beperkingen: begrippenkaders zijn contextafhankelijk en vatbaar voor interpretatie door de gebruiker. Ze vereisen transparante definities en voortdurende bijstelling bij nieuwe inzichten en veranderende situaties.