activiteitensysteem

Een activiteitensysteem is een theoretisch construct uit de activiteitentheorie, gebruikt om menselijke handelen te begrijpen als een geïntegreerd systeem. In dit systeem probeert een subject een object te bereiken door middel van hulpmiddelen, binnen een sociale context van een gemeenschap, volgens geldende regels en met een verdeling van werk. Het uiteindelijke doel is een gewenste uitkomst. De aanpak werd verder ontwikkeld door Yrjö Engeström.

De zes kernonderdelen van een activiteitensysteem zijn: subject (de handelaar), object (het doel), hulpmiddelen (fysiek en symbolisch), gemeenschap (personen die betrokken zijn), regels (plicht, normen, wetten) en verdeling van arbeid (wie wat doet). Deze elementen vormen een dynamisch geheel waarin contradicties kunnen ontstaan.

Analytisch wordt gekeken naar hoe veranderingen in een van de onderdelen de hele activiteit beïnvloeden. Contradicties—spanningen tussen oudere en nieuwere doelen, hulpmiddelen of regels—worden gezien als motoren voor ontwikkeling en leerprocessen.

Toepassingsgebieden omvatten onderwijs, organisaties en ontwerp van technologische systemen. In onderwijs kan een klas worden geanalyseerd door het activiteitensysteem rond lesgeven en leren, met inbegrip van digitale tools, schoolregels en samenwerking tussen leerlingen en docenten. In organisaties kan men automatisering of procesverbetering beoordelen door de interactie tussen medewerkers, tools, beleid en hun doelen.

Kritiekpunten richten zich op abstractieniveau en soms beperkte empirische toetsing; de aanpak vereist zorgvuldige operationele vertaling naar concrete situaties.