aandachtscontrole

Aandachtscontrole, often translated as attentional control, is het cognitieve vermogen om doelgericht de aandacht te sturen, te verdiepen en te regisseren. Het omvat het vasthouden van aandacht op relevante stimuli, het onderdrukken van afleidingen, het wisselen van aandacht tussen taken en het voortdurend bijwerken van informatie in het werkgeheugen in lijn met doelstellingen.

Het concept maakt deel uit van de belangrijkste “executive functies” en werkt samen met inhibitory control en cognitieve flexibiliteit. Aandachtscontrole stelt iemand in staat om selectief te focussen, om gedurende langere tijd geconcentreerd te blijven, en om snel te reageren op veranderende omstandigheden. Ontwikkeling vindt al in de vroege kindertijd plaats en groeit door tot in de adolescentie en soms oudere leeftijd, terwijl veroudering tot achteruitgang in prestaties kan leiden. Training en ervaring, zoals mindfulness en cognitieve training, kunnen de aandachtscontrole verbeteren, hoewel de mate en duur van effecten variëren.

Neurobiologisch is aandachtscontrole verbonden met netwerken in de prefrontale cortex (waaronder de dorsolaterale PFC) en de anterieure cingulate cortex, evenals parietale en insulaire gebieden. Neurotransmitters zoals dopamine en noradrenaline spelen een rol bij de regulatie van aandacht en inhibitie.

Metingen van aandachtscontrole gebeuren via gedragstaken (bijv. Stroop-test, Flankertaken, anti-saccade-taken, CPT) en zelfrapportage-schaalmetingen (bijv. attentional control scales). Aandachtscontrole is relevant voor onderwijs, arbeidsveiligheid en klinische populaties, waaronder ADHD, angst- en stemmingsstoornissen en ouder wordende cognitieve gezondheid.

---