wisselen

Wisselen is een Nederlands werkwoord met meerdere, verwante betekenissen. Het belangrijkste gebruik is het uitwisselen of ruilen van goederen, geld of diensten tussen personen. Daarnaast kan wisselen betekenen dat men overschakelt van de ene toestand, activiteit of toestand naar de andere, bijvoorbeeld het wisselen van perron of het wisselen van dienst. Een andere betekenis is vervangen of substitueren: een oud of kapot onderdeel wordt dan gewisseld door een ander exemplaar.

Conjugatie en vormen: tegenwoordige tijd: ik wissel, jij wisselt, hij wisselt, wij wisselen, jullie wisselen, zij wisselen. Verleden tijd: ik wisselde, jij wisselde, hij wisselde, wij wisselden, jullie wisselden, zij wisselden. Voltooid deelwoord: gewisseld. Hulpwerkwoord in de voltooide tijd: hebben. Uitbreidingen zoals uitwisselen zijn verwante vormen die twee kanten op uitwisselen betekenen.

Voorbeelden en gebruiksverschillen: Geld wisselen gebeurt bij een bank of wisselkantoor; voorbeeld: “Ik wil 100 euro wisselen naar Amerikaanse dollars.” De term kan ook verwijzen naar het ruilen van spullen tussen mensen: “Wij wisselen boeken met elkaar.” Het overschakelen van het ene naar het andere spoor of perron gebeurt bijvoorbeeld als een trein van perron wisselt. Ook wordt het gebruikt voor afwisselen of elkaar afwisselen tijdens een dienst: “De medewerkers wisselen elkaar af.”

Etymologie en verwante termen: wissel- is een familiaire stam in het Nederlands, verwant aan uitwisselen en wisselkoers. Verwante werkwoorden zijn ruilen, uitwisselen, afwisselen en vervangen. Het onderscheid tussen wisselen (ruilen, overschakelen of vervangen) en vervangen (vervanging door een nieuw exemplaar) is soms subtiel en afhankelijk van context en nuance.