Watervallen

Een waterval is een plek in een rivier of beek waar het water plotseling naar beneden stort vanaf een hoger liggend niveau naar een lager gelegen niveau. Dit verschijnsel ontstaat meestal wanneer harder, minder snel afbreekbaar gesteente boven zachter gesteente ligt, waardoor het bovenliggende gesteente langer meegaat terwijl het onderliggende materiaal sneller wegslijt. Door verwering en erosie kan zo een klif of richel ontstaan waar het water overheen valt. De hoogte van watervallen varieert van enkele meters tot tientallen meters, afhankelijk van de geologische structuur en de stroomsnelheid.

De vorm en beweging van een waterval hangen af van de structuur van de gesteentelagen en de richting van de erosie. Watervallen kunnen een cascade-achtige vorm hebben, of een sluierachtige afdaling, en ze kunnen in de loop der tijd veranderen door voortgezette verwering. Vaak migreren watervallen landinwaarts doordat het bovenliggende gesteente wordt afgesleten en de waterval zich terugtrekt naar de bron. Veranderingen in sedimentatie, de aanwezigheid van dammen of andere menselijke ingrepen kunnen ook de positie en hoogte van een waterval beïnvloeden.

Watervallen leveren microhabitats op voor mos, algen en waterinvertebraten en fungeren als toeristische attracties. Ze kunnen een rol spelen in lokale waterhuishouding en in energieopwekking bij hydro-elektrische projecten. Menselijke activiteiten zoals dammen, wateronttrekking en landgebruik kunnen de stroomsnelheid en de erosiepatronen beïnvloeden, waardoor een waterval kan verdwijnen of veranderen. Klimaatverandering kan verdere effecten hebben op de frequentie en intensiteit van watervallen.

Enkele bekende voorbeelden wereldwijd zijn Angel Falls in Venezuela, Niagara Falls op de grens van de Verenigde Staten en Canada, Victoria Falls op de grens van Zambia en Zimbabwe, Gullfoss in IJsland en Seljalandsfoss, eveneens in IJsland.