Voorleesfuncties

Voorleesfuncties zijn functies in software en apparaten die geschreven tekst omzet in gesproken taal (tekst-naar-spraak, TTS). Ze vergroten de toegankelijkheid voor mensen met visuele beperkingen, leesmoeilijkheden of andere vormen van ondersteuning, en worden ook gebruikt bij multitasken en taalverwerving.

Een voorleesfunctie bestaat uit een TTS-engine, beschikbare stemmen en talen, en tekstverwerking die leestekens en afkortingen omzet in duidelijke spraak. Moderne systemen bieden meerdere stemmen, variabele snelheden en opties voor prosodie en accent.

Platformen en toepassingen variëren van schermlezers (screen readers) tot ingebouwde leesfuncties in besturingssystemen zoals Windows, macOS, iOS en Android, en in e-readers en browsers. Vaak kan de gelezen tekst worden gekoppeld aan highlights zodat de gesproken tekst synchroon loopt met de gemarkeerde regels.

Toegankelijkheidsnormen en -doelen spelen een rol; TTS draagt bij aan inclusie en aan de naleving van toegankelijkheidscriteria zoals WCAG. Belangrijke overwegingen zijn taalondersteuning, stemkwaliteit, privacy bij cloudgebaseerde verwerking en de mogelijkheid tot offline gebruik.

Beperkingen zijn minder natuurlijke intonatie bij complexe zinnen, misverstanden bij namen of jargon, en hogere rekenbelasting op minder krachtige apparaten. De ontwikkeling verschuift naar neural TTS met natuurlijker klinkende stemmen en meer talen.