Vochtverdeling

Vochtverdeling verwijst naar de verdeling van vocht in het lichaam over de verschillende vloeistofcompartimenten. Het belangrijkste onderscheid is tussen intracellulaire vloeistof en extracellulaire vloeistof. De extracellulaire vloeistof bestaat grotendeels uit interstitiële vloeistof, intravasculaire vloeistof (plasma) en een klein, apart compartiment met transcellulaire vloeistof zoals cerebrospinale vloeistof, synoviale vloeistof en pleurale vloeistof.

Verhoudingen en compartimenten: het totale lichaamswater bedraagt ongeveer 60 procent van het lichaamsgewicht. Daarvan bevindt ongeveer twee derde zich intracellulair (~40% van het gewicht) en ongeveer een derde extracellulair (~20%). De extracellulaire vloeistof bestaat grotendeels uit interstitiële vloeistof (~15% van het gewicht) en plasma in de intravasculaire ruimte (~5%). Een klein deel vormt transcellulaire vloeistof.

Regulatie en mechanisme: de verdeling wordt gestuurd door osmotische en hydrostatische krachten over capillaire wanden en door de doorlaatbaarheid van membranen. Natrium en plasma-eiwitten zoals albumine bepalen de osmotische druk; het antidiuretisch hormoon (ADH) en het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS) reguleren water- en natriumretentie. Thirst en andere regelmechanismen passen vochtinname en -verlies aan.

Pathologie en klinische implicaties: verstoring van vochtverdeling kan leiden tot uitdroging of vochtretentie, met oedeem, ascites of hydrothorax als gevolg. Beoordeling gebeurt via gewicht, vochtbalans (inname/uitvoer), klinische tekenen en laboratoriumonderzoek (bijv. natrium, albumine, hematocriet). Behandeling is gericht op de oorzaak en kan bestaan uit aanpassen van vochtinname en intraveneuze vloeistoffen, diuretica bij overtollig extracellular volume, en ondersteuning van de onderliggende aandoening.