Stofgroepen

Stofgroepen, in de chemie vaak functionele groepen genoemd, zijn specifieke atoomgroepen binnen moleculen die verantwoordelijk zijn voor hun karakteristieke reacties. Ze bepalen eigenschappen zoals polariteit, zuurgraad en oplosbaarheid, en geven aan hoe een stof kan reageren. Door naar de aanwezige stofgroepen te kijken, kunnen chemici verbindingen indelen in families en syntheseplannen maken. In de nomenclatuur van organische verbindingen helpen zij bij het kiezen van juiste achtervoegsels en voorvoegsels (bijv. een hydroxylgroep wijst op een alcohol, een carbonylgroep op aldehyden of ketonen, een carboxylgroep op zuren).

Veel voorkomende stofgroepen zijn onder meer de hydroxylgroep (-OH), de carbonylgroep (C=O) in aldehydes en ketonen, de carboxylgroep (-COOH) in zuren, de amino groep (-NH2) in amines, de ester- en ethergroepen (-COO-, -O-), halogeenatomen (-F, -Cl, -Br, -I), de nitrilgroep (-CN) en nitrogroep (-NO2), de fosfaatgroep (-PO4^3-), en zwavelgroepen zoals sulfhydryl (-SH) en sulfide (-S-). Daarnaast spelen dubbele en drievoudige bindingen (C=C, C≡C) een belangrijke rol bij onverzadigde verbindingen.

In biochemie en synthese bepalen stofgroepen mede de reactiviteit en biologische functies van moleculen; ze worden gebruikt bij spectroscopische herkenning en in mechanistische redeneringen.