Stilstandtijden

Stilstandtijden is een term uit de productie- en onderhoudsdiscipline die verwijst naar de perioden waarin een machine of productielijn niet in productie is. Deze perioden kunnen kort of lang zijn en leiden tot verlies van capaciteit, verhoogde kosten per geproduceerde eenheid en mogelijke achterstanden in leveringen.

Stilstandtijden ontstaan door twee hoofdtypen: geplande en ongeplande stilstand. Geplande stilstand wordt veroorzaakt door onderhoud, revisies, schoonmaak, kwaliteitscontroles of setup- en wisseltijden bij productwissels. Ongeplande stilstand ontstaat door storingen, componentuitval, materiaaltekorten of externe factoren zoals stroomuitval.

Meten en registreren van stilstandtijden gebeurt meestal door tijdsduur en oorzaak vastleggen. Downtime wordt uitgedrukt als de totale tijd van stilstand in een bepaalde periode en kan worden gecategoriseerd per machine, lijn en product. Het bijhouden van start- en eindtijden en de oorzaak maakt voortgangs- en oorzaakanalyses mogelijk.

De impact is aanzienlijk: minder productiecapaciteit, hogere variabele kosten, langere doorlooptijden en mogelijk minder leveringszekerheid. Stilstandtijden zijn een cruciale component van de beschikbaarheid in de berekening van OEE (Overall Equipment Effectiveness).

Beheer en vermindering van stilstandtijden vraagt om een combinatie van onderhoudsstrategie en procesverbetering: preventief en predictief onderhoud, SMED voor snelle en efficiënte wissels, autonome onderhoud door operators, en routinematige oorzaakanalyses (bijv. vijf waarom). Daarnaast helpt een goede sparesplanning, duidelijke standard work en real-time monitoring bij het vroeg signaleren van problematische stilstanden.

Door stilstandtijden systematisch te verminderen, verhoogt men de productiecapaciteit, verlaagt men de kosten per eenheid en verbetert men leverbetrouwbaarheid.