Spaarvermogen

Spaarvermogen is een term uit de Nederlandse economische literatuur die verwijst naar de stock aan financiële middelen die huishoudens als spaargeld hebben opgebouwd. Het geeft de hoeveelheid financiële activa weer waarover iemand direct of op korte termijn kan beschikken voor consumptie of als buffer bij tegenvallers. Spaarvermogen is daarmee een subset van het bredere begrip vermogen, waarbij ook illiquide vormen van rijkdom zoals woningwaarde en sommige pensioenrechten meegerekend kunnen worden, afhankelijk van de definities die bronnen hanteren.

Componenten van spaarvermogen bestaan vooral uit bank- en spaartegoeden, beleggingsfondsen, aandelen, obligaties en de contante waarde van levensverzekeringen. Liabilities verminderen het spaarvermogen doordat schulden de netto financiële activa verlagen. Privé pensioenrechten worden in sommige definities wel en in andere juist niet meegerekend; vaak wordt onderscheid gemaakt tussen liquide/spaartegoed en onontbeerlijke lange termijn pensioensrechten.

Meting van spaarvermogen gebeurt meestal via huishoudensonderzoeken en financiële rekeningen van instellingen zoals Statistics Netherlands (CBS) en De Nederlandsche Bank (DNB). Het kan worden uitgedrukt als een netto financieel vermogen in euro's, als bedrag per huishouden of per volwassene, en als aandeel in disposable income of totaal vermogen. De samenstelling en omvang hangen samen met factoren als inkomen, leeftijdsopbouw, renteontwikkelingen en intergenerationele overdrachten.

Rol en belang: spaarvermogen fungeert als financiële buffer en bron voor toekomstige consumptie, inclusief voorbereiding op pensionering. Het is een belangrijke variabele bij analyses van consumptie, sparen en macroeconomische stabiliteit, en wordt beïnvloed door beleid rondom belastingheffing op spaargeld, pensioenregelingen en woningmarkt.