Scherpstelproblemen

Scherpstelproblemen zijn afwijkingen tussen de gewenste scherpte en de werkelijke scherpte in foto's. Bij deze problemen ligt de focus mogelijk voor of achter het beoogde punt, of blijft de hele afbeelding onscherp ondanks een ogenschijnlijk correcte scherpstelling. Het verschijnsel komt voor bij zowel DSLR- als systeemcamera’s en kan voorkomen bij verschillende lenzen, brandpuntsafstanden en diafragma’s.

Verschijningsvormen zijn onder meer front-focus en back-focus. Bij front-focus klopt de scherpte eerder voor het onderwerp dan bedoeld; bij back-focus ligt de scherpte achter het beoogde punt. Soms blijft de hele foto onscherp, vooral bij brede open diafragma’s of bij weinig licht en snelle bewegingen.

Oorzaken zijn onder meer een foutieve uitlijning tussen lens en camera, waardoor het AF-systeem niet exact op het gewenste punt scherpstelt, en lensspecifieke afwijkingen die per kopie kunnen verschillen. Ook factoren als de kwaliteit van het autofocusmechanisme, gebruik van meerdere scherpstelpunten, en operationele omstandigheden zoals weinig licht, beweging of het ontbreken van voldoende contrast spelen een rol. Daarnaast kunnen camera’s met geen of beperkte AF-microadjustment (AFMA) dit probleem minder makkelijk corrigeren.

Diagnose en aanpak: doe een focus-test met een vaste kaart op korte afstand en varieer scherpstelpunten en lenzen. Gebruik Live View met magnifieke weergave om nauwkeuriger te checken. Bepaal of het probleem lens-specifiek is door ruil van lens of camera, en voer indien mogelijk een kalibratie uit. Firmware-updates en service kunnen nodig zijn als uitlijning structureel fout blijkt.

Oplossingen variëren van AF-calibratie en firmware-updates tot handmatige scherpstelling en betere techniek. In sommige gevallen is professionele uitlijning of reparatie nodig, terwijl fotografen met beperkte techniek kunnen kiezen voor handmatige focus of het gebruik van hyperfocale scherping om DOF te maximaliseren.