Routeplannen

Routeplannen is het proces van het bepalen van routes voor het verplaatsen van mensen of goederen van opgegeven beginpunten naar bestemmingen onder vastgestelde voorwaarden, met als doel een gekozen doelstelling te optimaliseren, zoals rijtijd, afstand, kosten of emissies. Het omvat zowel het plannen van een enkele reis als het coördineren van meerdere voertuigen in een netwerk.

De invoer voor routeplannen bestaat uit een netwerk- of kaartopzet, geschatte reistijden, verkeersinformatie, beperkingen (zoals gewicht- of afmetingenbeperkingen), de mogelijkheden van voertuigen en service- of levertijden. Fundamentele algoritmes zijn onder meer klassieke kortste-pad-methoden zoals Dijkstra, A en Bellman-Ford, maar voor meerdere bestemmingen en voertuigen bestaan complexere vraagstukken zoals het Vehicle Routing Problem (VRP). Oplossingen kunnen precies, heuristisch of metaheuristisch zijn, en bij dynamisch plannen worden real-time data en voorspellende modellen gebruikt om routes tijdens uitvoering aan te passen.

Toepassingen van routeplannen bevinden zich in logistiek en distributie, last-mile bezorging, openbaar vervoerplanning, taxi- en ride-hailingdiensten, post- en koeriersdiensten, en noodgevallenlogistiek. Routeplannen worden meestal uitgevoerd in combinatie met geografische informatiesystemen (GIS), wagenparkbeheersoftware en navigatiesystemen.

Geschiedenis en uitdagingen: vroege routeplanning gebeurde op basis van papieren kaarten; de opkomst van grafentheorie en computeralgoritmen maakte automatisering mogelijk. Het VRP werd in 1959 formeel geanalyseerd door Dantzig en Ramser. Moderne systemen worstelen met datakwaliteit, onzekerheid in reistijden, schaalbaarheid naar grote netwerken en afwegingen tussen meerdere doelstellingen.