Reliëfvormen

Reliëfvormen verwijzen naar sculpturale vormen die gedeeltelijk uit een vlak steken of juist in het vlak liggen, zodat de voorstelling in relatie tot het achtergrondvlak wordt gelezen. In reliëfs blijft de afbeelding verbonden met het oppervlak, maar de ruimte achter en rondom de figuren bepaalt mede hoe licht en schaduw het beeld leesbaar maken. Reliëf wordt veel toegepast in architectuur en beeldhouwkunst en kan zowel decoratief als narratief zijn.

De belangrijkste categorieën zijn laag reliëf (bas-reliëf) en hoog reliëf (hooge-reliëf). Bij laag reliëf steken de figuren en voorwerpen slechts beperkt uit het vlak; het vlakke zijn en schaduwen bepalen de leesbaarheid meestal met subtiele protrusie. Bij hoog reliëf springen delen van de voorstelling aanzienlijk uit het vlak, soms bijna volledig naar voren, waardoor de ruimte en het licht een sterkere dramatische werking krijgen. Er bestaan tussenposities die soms als half- of middelreliëf worden aangeduid: een tussenform waarin projecie, zonder volledig uit te pannen tot hoog reliëf, wat meer diepte geeft dan laag reliëf, maar minder dan hoog reliëf.

Techniek en materialen spelen een rol bij het realiseren van reliëfformen. Traditioneel wordt reliëf gehouwen in steen of hout, gegoten of gesneden in metaal of gips. De keuze van droog- of nattechnieken, scherpe of zachte beitels en de dikte van het materiaal bepalen in belangrijke mate de leesbaarheid van licht en schaduw. Voorbeelden van reliëf zijn terug te vinden in oude beschilderingen, friezen van gebouwen en munten, evenals in moderne sculptuur die het reliefbegrip voortzet en uitbeeldt.

---