Prestatiebudgettering

Prestatiebudgettering is een begrotingsbenadering waarbij de toewijzing van publieke middelen voortkomt uit de beoogde prestaties en resultaten van programma’s of diensten, in plaats van louter historische uitgaven of ingesleten kostenposten. Doel is om middelen te koppelen aan wat men met die middelen daadwerkelijk wil bereiken, vaak gemeten in indicatoren zoals outputs, outcomes en effectiviteit.

Historisch gezien ontstond prestatiebudgettering uit toepassing van program- en planning, budgeting en contactsystemen in de publieke sector, als onderdeel van bredere bewegingen naar verantwoording en efficiëntie in de publieke dienstverlening. In veel landen kreeg het vorm onder de noemers als performance-based, results-based of prestatiegericht begroten, en werd het geïntegreerd in zogenoemde New Public Management-praktijken. In Nederland, evenals in andere administraties, is de aanpak doorgaans ingezet als middel om budgetten te koppelen aan beleidsdoelstellingen en evaluaties.

Belangrijkste kenmerken zijn het vaststellen van heldere doelstellingen per programma, het ontwikkelen van prestatie-indicatoren (zowel output- als outcome-middelen), de directe koppeling van budgetten aan programma’s en de systematische monitoring en evaluatie van resultaten. De budgetcyclus omvat planning, uitvoering, toezicht, evaluatie en bijstelling van middelen op basis van behaalde resultaten.

Voordelen bestaan onder meer uit betere afstemming van middelen op beleidsdoelen, meer transparantie en verantwoording, en stimulering van efficiëntie en effectiviteit. Kritiekpunten betreffen meetproblemen, mogelijke verlaagde focus op lange termijn effecten, data- en kwaliteitsvraagstukken, en risico’s van “gaming” van indicatoren. Prestatiebudgettering wordt veelal toegepast in de publieke sector en heeft ook invloed op beleids- en managementpraktijken in non-profitorganisaties en bedrijven.