Participiële

Participiële is een term uit de grammatica die betrekking heeft op zaken die voortkomen uit een deelwoord (participium). Een deelwoord is een niet-finitieve vorm van het werkwoord die eigenschappen van zowel werkwoord als bijvoeglijk of bijwoordelijk woord kan hebben. De term participiële wordt gebruikt om te verwijzen naar constructies en functies die met een deelwoord samenhangen of daarop gebaseerd zijn.

Er bestaan twee hoofdtypen deelwoorden in het Nederlands: het onvoltooid deelwoord (present participle) en het voltooid deelwoord (past participle). Deze vormen kunnen fungeren als bijvoeglijke bepalingen of als kern van een bijwoordelijke uitdrukking. Voorbeelden zijn lopend (de lopende man) en gekookt/gekookte eieren. Het onvoltooid deelwoord kan ook als onderdeel van bijwoordelijke uitdrukkingen voorkomen, bijvoorbeeld zingend liep hij door de straat.

Daarnaast worden participiële constructies gebruikt om extra informatie te geven over tijd, oorzaak of voorwaarde. In het Engels spreken linguïsten bijvoorbeeld wel van participial clauses zoals Having finished the work, I left. In het Nederlands zien we vergelijkbare functies soms in zinsdelen zoals werkend aan het project, sprekend stapte hij naar voren, waar het deelwoord een bijwoordelijke of bijvoeglijke rol inneemt.

Gebruik en terminologie verschillen per taal. In het dagelijkse Nederlands komt men vaker termen als deelwoord of deelwoordelijke constructies tegen dan de bredere aanduiding participiële. Desondanks is het begrip nuttig voor het bespreken van hoe deelwoorden functioneren als bijvoeglijke woorden, adverbiale elementen en als basis voor participiale zinsconstructies.