Operatingsystemen

Operatingsystemen (OS'en) vormen de basissoftwarelaag die hardware beheert en service levert aan applicaties. Ze fungeren als brug tussen programma's en hardware, regelen processen, geheugen, opslag, invoer en uitvoer, en bieden beveiliging en abstracties zoals bestanden, netwerken en virtuele processors.

Belangrijke functies omvatten procesbeheer en multitasking, geheugenbeheer (waaronder virtueel geheugen), bestandssystemen, apparaatterugkoppeling en I/O, en veiligheid met toegangscontrole. Daarnaast leveren OS'en gebruikersinterfaces, zoals grafische omgevingen of opdrachtregels, en ondersteuning voor ontwikkeling via libraries en API's.

OS'en kunnen worden onderverdeeld in verschillende typen: desktop- en laptop-OS (bijv. Windows, macOS, Linux-distributies), mobiele OS'en (Android, iOS), server-OS'en (gericht op schaalbaarheid en betrouwbaarheid), embedded OS'en (voor hardware met beperkte middelen) en real-time OS'en (RTOS) waar tijdsgebonden taken strikt moeten worden nagekomen.

Qua architectuur variëren OS'en: monolithische kernels zoals veel Linux- en Windows-versies, microkernel-ontwerpen (bijv. MINIX 3, QNX) met weinig kerneldiensten in kernelmodus, en hybride modellen (macOS XNU, Windows) die elementen combineren. Kernels bestaan uit de kernel, stuurprogramma's en gebruikersruimte.

Standards en compatibiliteit zijn vaak verweven met POSIX-standaarden, die ontwikkelaars draagbaarheid bieden. Virtualisatie en containers spelen tegenwoordig een grote rol bij resourcebeheer en isolatie, terwijl open-source OS'en zoals Linux en BSD een community-gedreven ontwikkeling kennen naast propriëtaire systemen zoals Windows en macOS.

Voorbeelden: Windows, macOS, diverse Linux-distributies (bijv. Ubuntu, Fedora), BSD-varianten, Android en iOS.

Historisch: OS-ontwikkeling maakte sprongen van batch- en timesharing-systemen naar multitasking en multiprogramming, naar grootschalige server- en cloud-omgevingen; moderne OS'en leggen nadruk op beveiliging, updates en connectiviteit.