Onderzoeksrelevantie

Onderzoeksrelevantie verwijst naar de mate waarin een onderzoeksvraag, onderzoeksopzet of onderzoeksresultaten betekenis hebben voor relevante doelgroepen en voor de bredere maatschappelijke, theoretische of praktische context. Het begrip wordt ingezet in de ontwerp-, beoordelings- en evaluatiefasen van onderzoek, bij financieringsaanvragen en bij publicatieprocessen. Relevantie gaat verder dan louter wetenschappelijke nieuwsgierigheid en richt zich op het nut en de toepasbaarheid van de bevindingen.

Aspecten van relevantie omvatten onder meer: theoretische relevantie (bijdrage aan bestaande theorieën en concepten), praktische relevantie (toepasbaarheid in bedrijfsleven, zorg, onderwijs, enz.), beleidsrelevantie (invloed op beleid, regelgeving of richtlijnen) en maatschappelijke relevantie (bijdrage aan maatschappelijke vraagstukken, inclusie of welzijn). Deze dimensies kunnen tegelijk voorkomen, maar hoeven niet alle tegelijk aanwezig te zijn; een studie kan bijvoorbeeld veel maatschappelijke relevantie hebben zonder directe theoretische vernieuwing.

Beoordeling van relevantie gebeurt vaak via literatuur- en contextanalyse, stakeholderanalyse, relevantiekaarten en het afleiden van concrete toepassingsscenario’s. Ook het expliciet afstemmen op doelgroepen en eindgebruikers en het afwegen tegen strategische prioriteiten (zoals SDGs of nationale beleidsprioriteiten) spelen een rol. In financieringsprocedures wordt relevantie meestal beoordeeld aan de hand van de problemdefinitie, verwachte impact en de haalbaarheid van adoptie.

Hoewel relevante kennis gewaardeerd wordt, is relevantie geen garantie voor kwaliteit. Een studie kan zeer relevant zijn maar methodologisch zwak, en andersom. Om de relevantie te verhogen, kan vroegtijdige betrokkenheid van stakeholders, duidelijke toepassingsscenario's en een plan voor kennisoverdracht en implementatie worden opgenomen. Contextspecificiteit en tijdigheid dragen eveneens bij aan de uiteindelijke impact.