Lezenbaar

Lezenbaar is een begrip dat de mate beschrijft waarin een tekst gemakkelijk te lezen en te begrijpen is. Het omvat zowel de leesbaarheid van individuele letters en woorden als de structuur en lay-out van de tekst. Lezenbare teksten zijn doorgaans toegankelijker voor een breed publiek en vormen een aandachtspunt in typografie, redactie en digitaal ontwerp.

Factoren die lezenbaar beïnvloeden zijn onder meer typografie (lettertype, grootte, gewicht en letterafstand), regelafstand, kolombreedte en contrast tussen tekst en achtergrond. Taalgebruik, zinslengte, woordkeuze en zinsstructuur bepalen ook de cognitieve belasting. Daarnaast dragen navigatie, koppen, opsomming en ruimtelijke indelingen bij aan duidelijkheid. Voor digitale media spelen factoren als responsive design en ondersteuning voor assistieve technologie een rol.

Leesbaarheidsbeoordelingen maken gebruik van formules en metriek zoals de Flesch reading ease en aanverwante Nederlandse aanpassingen. Deze methoden geven een indicatie van het niveau dat nodig is om de tekst te begrijpen, maar hebben beperkingen en worden vaak aangevuld met gebruikerstests en feedback van de doelgroep.

Praktisch gezien verbetert men lezenbaar door heldere, beknopte Nederlandstalige zinnen te schrijven, actief te stemmen waar mogelijk, jargon te vermijden, een duidelijk lettertype te kiezen en voldoende contrast en lettergrootte te hanteren. Bij ontwerp en redactie is regelmaat in typografie en structuur belangrijk, evenals toegankelijkheid voor mensen met visuele beperkingen of dyslexie.

Andere gerelateerde begrippen zijn onder meer leesbaarheidsindex, leesbaarheid, duidelijk taalgebruik en toegankelijkheid. Het begrip lezenbaar wordt vaak in samenwerking met deze domeinen ontwikkeld en toegepast.