Deeltjesbelasting

Deeltjesbelasting is een voorgestelde vorm van milieubelasting die bedoeld is om de uitstoot of aanwezigheid van fijne deeltjes in de lucht (zoals PM2,5 en PM10) in rekening te brengen. Het doel is de maatschappelijke kosten van fijnstof—gezondheidsproblemen, vroegtijdige sterfte, verslechterde luchtkwaliteit—internaliseren en zo emissiereducties te stimuleren. De belasting kan worden opgelegd aan bedrijven en mogelijk ook aan particulieren bij bepaalde activiteiten of locaties, zoals industrie, elektriciteitsopwekking, transport en bouw.

De fiscale instrument kan op verschillende manieren worden berekend. Vaak gaat het uit van gemeten of gerapporteerde emissies: een bedrag per kilo fijnstof dat is uitgestoten, of per eenheid productie of brandstofverbruik met een emissiefactor. In stedelijke gebieden kan de tariefstelling hoger liggen of kan er een lokale heffing gelden. Belastingbetalers kunnen punten of credits verkrijgen voor effectieve vervanging van verontreinigende technologie, en er kunnen vrijstellingen of verminderingen zijn voor essentiële activiteiten of voor kleinverbruikers.

De opbrengsten kunnen worden aangewend voor luchtkwaliteitsprogramma’s, gezondheidszorg en openbaar vervoer.

Uitdagingen bij de invoering zijn onder meer de nauwkeurigheid van metingen of berekeningen, administratieve kosten, en de mogelijkheid van vervanging van vervuiling naar andere locaties. Er zijn zorgen over regressive effecten en economische competitie, dus ontwerpkeuzes zoals vrijstellingen, terugkopen of recycling van opbrengsten zijn van belang. In de beleidspraktijk wordt de deeltjesbelasting vaak gepresenteerd als aanvulling op bestaande maatregelen tegen fijnstof, zoals normen, investeringen in schonere technologie en transportbeleid, en samen met bredere milieubelastingen.