Databankregelgeving

Databankregelgeving verwijst naar het geheel van wettelijke normen en voorschriften die van toepassing zijn op het verzamelen, opslaan en gebruiken van gegevens die in databanken worden beheerd. Het omvat zowel persoonlijke als niet-persoonlijke data, waarbij privacybescherming en gegevenskwaliteit centraal staan. Doel is om verantwoord gegevensbeheer te waarborgen en verantwoording af te dwingen bij organisaties die data verwerken.

Belangrijke concepten in databankregelgeving zijn onder meer rechtmatigheid van verwerking, doelbinding, gegevensminimisatie en opslagbeperking. Ook hangen er rechten van betrokkene aan vast, zoals inzage, rectificatie, wissing, beperking van verwerking en dataportabiliteit. Organisaties moeten functies zoals data controller en data processor definiëren en mogelijk een functionaris voor gegevensbescherming aanwijzen, afhankelijk van de aard en omvang van de verwerking.

In de Europese Unie speelt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG/GDPR) een centrale rol bij de verwerking van persoonsgegevens binnen databanken. Dit wordt in Nederland aangevuld met nationale wetgeving en sectorafhankelijke regels, bijvoorbeeld rond gezondheidszorg of financiën. Voor internationale gegevensoverdrachten gelden aanvullende waarborgen, zoals modelcontractbepalingen en adequaatheidsbesluiten. Beveiligingseisen zoals pseudonimisering, encryptie, toegangscontrole en meldplicht bij datalekken zijn eveneens kenmerkend.

Toezicht en handhaving worden uitgevoerd door gegevensautoriteiten, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland, met mogelijkheden tot boetes en corrigerende maatregelen bij nalevingsgebreken. Organisaties moeten doorgaans DPIA’s (Data Protection Impact Assessments) uitvoeren voor risicovolle verwerkingen en registreer- en auditsystemen bijhouden om naleving te tonen.

Praktisch richt databankregelgeving zich op gegevensinventarisatie, bewaartermijnen, kwaliteitsbeheer, beveiligingsbeleid en duidelijke contracten met verwerkers.