Controlecyclus

Controlecyclus is een gestructureerde, herhaalde werkwijze voor het monitoren en bijsturen van processen om organisatiedoelstellingen te realiseren. Een controlecyclus omvat doorgaans stappen zoals plannen, uitvoeren, controleren en bijsturen. Het doel is om prestaties continu te verbeteren door afwijkingen van normen of doelstellingen tijdig te signaleren en aan te pakken.

Een veelgebruikte vorm is de Deming- of PDCA-cyclus: Planen wat te verbeteren, Doen wat uitgevoerd moet, Controleren wat de resultaten zijn, en Acteren of aanpassen op basis van de bevindingen. Soms worden de fasen iets gewijzigd tot Plan-Do-Study-Act, waarbij 'Study' de evaluatie benadrukt. De cyclus fungeert als een feedbackmechanisme waarin de resultaten uit de meting leiden tot aanpassingen in het planningsstadium.

Toepassingen: controlecycli vinden toe­pas­sing in kwaliteitszorg, productie, gezondheidszorg, informatica, milieumanagement en risicobeheer. In elk domein worden relevante prestatie-indicatoren vastgesteld en data verzameld om de voortgang te volgen.

Uitvoering: men definieert doelstellingen en normen, stelt meetbare indicatoren vast, verzamelt en analyseert data, bepaalt corrigerende maatregelen en implementeert veranderingen. Na implementatie start een nieuwe cyclus met de bijgestelde situatie.

Geschiedenis en relatie tot controletheorie: de cyclus is gebaseerd op de Shewhart-cyclus, ontwikkeld door Walter A. Shewhart; Deming maakte het concept populair als PDCA voor continue verbetering.

Beperkingen: de kwaliteit van de controlecyclus hangt af van tijdige en betrouwbare data, adequaat bestuur en betrokkenheid; een cyclus kan stagneren of te veel gericht raken op meetwaarden ten koste van de gewenste uitkomsten.