Citatiegedrag

Citatiegedrag is het geheel van keuzes en routines waarmee onderzoekers bronnen in een wetenschappelijke tekst noemen en verwijzen naar eerder werk. Het dient drie hoofddoelen: erkenning van de oorspronkelijke bijdragers, het plaatsen van nieuw onderzoek binnen het bestaande kennisdomein, en het mogelijk maken van verificatie door lezers. Citatiegedrag is beïnvloed door disciplinaire normen, publicatiestructuren en evaluatiemethoden zoals peer review en bibliometrische indicatoren.

In de praktijk omvat citatiegedrag in-text citaties of voetnoten, een referentielijst of bibliografie, en het toepassen van een specifieke stijl (bijv. APA, MLA, Chicago, Vancouver). Disciplines verschillen: natuurwetenschappen gebruiken vaak numerieke verwijzingen, terwijl humane wetenschappen vaker auteur-datum- of notenstijlen hanteren. Voor online bronnen is het gebruik van DOIs, URL’s en toegangstermijnen gangbaar.

Belangrijke principes zijn: de originele bron correct erkennen, nauwkeurig citeren wat bedoeld is, adequaat parafraseer of citeren en controleren of de referentiegegevens volledig zijn. Vermijd plagiaat en zelfplagiaat en wees consistent in stijl en volledigheid. Ethiek speelt een rol bij over- of ondercitatie en bij mogelijke biases in citatiepatronen; sommige praktijken, zoals citatiecartels, kunnen de perceptie van invloed en betrouwbaarheid beïnvloeden. Open wetenschap en digitale publicaties dragen bij aan de transparantie van citaties en aan de reproduceerbaarheid van onderzoek.