Begrotingsconsequenties

Begrotingsconsequenties zijn de effecten die begrotingskeuzes van een overheid hebben op de overheidsfinanciën en de bredere economie. Ze ontstaan door besluiten over inkomsten, zoals belastingen en heffingen, en uitgaven, zoals sociale zekerheid, gezondheidszorg, onderwijs en investeringen, en kunnen direct terug te zien zijn in het begrotingssaldo en de schuldpositie, maar ook via indirecte kanalen de economische activiteit beïnvloeden.

De consequenties kunnen zowel direct als indirect zijn. Directe gevolgen ontstaan in het begrotingsjaar zelf, bijvoorbeeld een gewijzigd tekort of overschot door veranderde inkomsten of uitgaven. Indirecte gevolgen treden op door de invloed op macro-economische factoren zoals groei, werkgelegenheid, investeringen en consumptie. Daarnaast spelen automatische stabilisatoren een rol: bij economische tegenwind neemt het tekort vanzelf toe, terwijl bij groei het tekort afneemt.

Belangrijke indicatoren om begrotingsconsequenties te beoordelen zijn onder meer het begrotingssaldo (of tekort/overschot), de schuldquote, de rente en het investeringsniveau. Ook structurele versus cyclische componenten zijn relevant: structurele begrotingsconsequenties spreken over het beleid los van conjunctuurfluctuaties en worden vaak samengevat in het structurele saldo of de structurele balans.

Beleid en governance bepalen mede de begrotingsconsequenties. Goede evaluatie van keuzes vraagt om ex-ante impactanalyse vooraf en ex-post evaluaties achteraf, rekening houdend met verdelingseffecten en langetermijneffecten op economische veerkracht, duurzaamheid van de schuld en toekomstige groeikansen. In Europese context spelen regels rond deficit en schuld en de houdbaarheid van het begrotingsbeleid een rol bij het interpreteren en vergelijken van begrotingsconsequenties tussen lidstaten.