Begripsvermogen

Begripsvermogen is het vermogen om informatie te begrijpen, concepten te vatten en relaties tussen ideeën te zien. In onderwijs en psychologie wordt het vaak gezien als ten minste de combinatie van taal-, conceptuele en redeneringsvaardigheid die nodig is om een probleem te doorgronden.

Het omvat onder meer conceptvorming, abstract denken, het toepassen van eerdere kennis, en het inzetten van geheugen en aandacht voor interpretatie. Het begripsvermogen bepaalt hoe iemand nieuwe informatie relateert aan wat bekend is en hoe men betekenis uit verklaringen en instructies haalt.

Ontwikkeling en beïnvloedende factoren: leeftijd, onderwijsniveau, taalvaardigheid, culturele achtergrond, motivatie, slaap en stress kunnen het begripsvermogen versterken of belemmeren. Neurobiologische factoren en leerstoorningen kunnen eveneens een rol spelen. Het vermogen is niet statisch en kan door gerichte onderwijsinterventies en oefening verbeteren.

Beoordeling en toepassing: begripsvermogen wordt deels gemeten met cognitieve en neuropsychologische tests, maar het is sterk contextafhankelijk. In onderwijs en arbeidscontext is het relevant voor instructieontwerp, differentiatie en evaluaties van wat iemand begrijpt bij luisteren, lezen en uitleggen. Effectieve communicatie en instructie houden rekening met de huidige mate van begrip en houden rekening met mogelijke struikelblokken zoals jargon, complex taalgebruik of weinig voorkennis.

Zie ook: cognitie, begrip, conceptvorming, abstract denken.