Appositieve

Appositieve bijstelling, ook wel appositieve genoemd, is een zinsdeel dat een eerder genoemd zelfstandig naamwoord hernoemt of extra toelicht. Het staat meestal direct naast het hoofdwoord en vormt samen met dat woord één referent. In het Nederlands wordt een appositive vaak tussen komma’s geplaatst, maar hij kan ook met haakjes of streepjes benadrukt worden.

De belangrijkste functie van een appositieve bijstelling is identificatie of specificatie: hij geeft aanvullende informatie over het antecedent zonder de kernbetekenis van de zin te veranderen. Er bestaan twee hoofdtypes: explicatieve (niet-essentiële) bijstelling, die als extra informatie wordt gezien en meestal tussen komma’s staat; en restrictieve (essentiële) bijstelling, die nodig kan zijn om te weten over welke persoon of zaak het gaat en vaak zonder komma’s uitkomt. Voorbeelden: Onze buurman, een ervaren timmerman, repareerde gisteren de deur. De docent Jan Jansen gaf vandaag les.

In het dagelijks taalgebruik zijn explicatieve bijstellingen gebruikelijk in informele en descriptieve schrijfstijl, terwijl restrictieve bijstellingen vaker voorkomen in formele of technische teksten waar precisie cruciaal is. Het kiezen van komma’s (of hun afwezigheid) hangt af van of de informatie als extra verloopt of noodzakelijk is om het onderwerp te identificeren. Het begrip komt niet alleen in het Nederlands voor, maar heeft in veel talen soortgelijke constructies, met verschillende conventies wat betreft tussenkomende komma’s en markering. Kortom, een appositieve bijstelling levert identificerende of aanvullende info, zonder de kern van de zin te wijzigen.