Adaptorproteinen

Adaptorproteïnen zijn eiwitten die de interacties tussen andere eiwitten organiseren en coördineren. Ze fungeren als bruggen of platforms waarop meerdere partnereiwitten samenkomen en spelen een sleutelrol bij signaaltransductie, vesiculair transport en endocytose. In veel gevallen beschikken adaptorproteïnen over herkenningsdomeinen die binding aan doelmoleculen mogelijk maken, zoals SH2-, SH3-, PTB- of PDZ-domeinen. Daarnaast bestaan er multi-subunit adaptorproteïnecomplexen, waaronder de AP-familie (AP-1, AP-2, AP-3 en AP-4), die betrokken zijn bij selectieve cargo-recognition en clathrin-gefaciliteerd vesikeltransport tussen organellen en het plasmamembraan.

AP-2 speelt een centrale rol bij receptorendocytose door te binden aan motifs in receptor-eiwitten en aan clathrine, waardoor cargo in vesikels kan worden opgenomen. AP-1, AP-3 en AP-4 reguleren transport tussen Golgi, endosomen en plasmamembraan. Deze complexes functioneren als scaffolds waarbij de subunits samenwerken om cargo te sorteren en vesikels te vormen.

Naast deze multi-subunit complexes bestaan er losse adaptorproteïnen zoals Grb2, Crk en Shc, die receptor-tyrosinekinasen koppelen aan downstream signaalroutes (bijv. Ras/MAPK) via SH2- en SH3-domeinen, meestal zonder enzymatische activiteit zelf.

Adaptorproteïnen zijn ook betrokken bij signaalroutes zoals Dab1/Dab2 in Reelin-signalling en bij cytoskeletverankering via Nck. Verstoring van adaptorproteïnen kan leiden tot afwijkende signalering, endocytose of vesiculair transport en wordt in verband gebracht met neurodevelopmentele stoornissen en sommige vormen van kanker.

Onderzoek naar adaptorproteïnen vergroot het begrip van cellulaire communicatie en kan leiden tot nieuwe therapeutische benaderingen.