uitdrukkend

Uitdrukkend is het bijvoeglijk naamwoord en de present participle van het werkwoord uitdrukken. Het betekent 'expressief' of 'iets dat een boodschap, emotie of houding overbrengt'. De term wordt gebruikt om de wijze waarop iets tot uitdrukking komt te karakteriseren, bijvoorbeeld in gezichtsuitdrukkingen, toon of gestiek.

Etymologie en betekenisverloop: uitdrukken betekent letterlijk 'naar buiten drukken' in de zin van iets overbrengen of verklaren. Het prefix uit- geeft aan dat de innerlijke inhoud naar buiten wordt gebracht. Als uitgangspunt fungeert uitdrukking als zelfstandig naamwoord, en uitdrukkend verwijst naar wat die expressie impliceert of uitdrukt.

Usage en nuance: uitdrukkend heeft een vrij brede toepassing. Het kan in literaire, kunst- en taalkundige contexten voorkomen om aan te geven dat iets veel zegt door zijn vorm of uitdrukkingskracht. Het staat vaak naast synoniemen als expressief of communicatief, maar heeft een iets nauwere focus op de expressie zelf in tegenstelling tot louter de inhoud. In spreektaal wordt vaker gekozen voor termen als expressive of duidelijkere beschrijving met uitdrukkelijk of expliciet, terwijl uitdrukkend de eigenschap van het uitdrukken benadrukt.

Voorbeelden: een uitdrukkende boodschap, een uitdrukkende toon in zijn stem, een uitdrukkende gezichtsuitdrukking (het gezicht spreekt boekdelen). De term wordt vooral aangetroffen in beschrijvende of analysegerichte teksten.

Zie ook: uitdrukken, uitdrukking, uitdrukking, uitdrukkelijkheid, expressie.