sulfaatse

Sulfaat is een chemische term die meestal verwijst naar verbindingen die de sulfaatgroep SO4^2- bevatten. In chemische context betekent dit vaak het sulfaatanion SO4^2-, dat kan voorkomen in zouten met metalen (sulfaatzouten) of in organische resten (sulfaatesters). Voorbeelden van sulfaatzouten zijn natriumsulfaat Na2SO4, calciumzout CaSO4 (gypsum) en magnesiumsulfaat MgSO4. Een veelvoorkomende sulfaatester is een alkylsulfaat, zoals natriumdodecylsulfaat, dat voorkomt in reinigingsmiddelen en shampoos.

Sulfaatmineralen komen veel voor in de aardkorst. Belangrijke voorbeelden zijn gypsum CaSO4·2H2O en anhydriet CaSO4, evenals bariet BaSO4. In water kunnen sulfaationen van natuurlijke oorsprong voorkomen; menselijke activiteiten zoals mijnbouw en de verbranding van fossiele brandstoffen kunnen de sulfaatconcentratie verhogen.

Toepassingen van sulfaten zijn divers. Gypsum wordt veel gebruikt in bouwmaterialen zoals gipsplaten en cement. Sulfaatzouten zijn belangrijke industriële chemicaliën. Sulfaatesters dienen als oppervlakte-actieve stoffen in cosmetica en reinigingsmiddelen. Barium sulfaat wordt gebruikt als contrastmiddel in medische beeldvorming vanwege zijn onoplosbaarheid en radioscopische eigenschappen.

Chemisch gezien is het sulfaatanion tetraëdrisch, met zwavel in de oxidatiegraad +6. Het ion is vrij stabiel onder veelvoorkomende omstandigheden en vormt soms onoplosbare sulfaten met bepaalde metalen (zoals BaSO4).

Milieu en gezondheid: hoge sulfaatconcentraties in drinkwater kunnen de smaak beïnvloeden en bij hoge dosis laxatieve effecten hebben. Sulfaten komen veel voor in de natuur en worden in diverse industriële toepassingen toegepast; over het algemeen worden ze als relatief inert beschouwd in dagelijkse context.

---