reukcellen

Reukcellen, oftewel olfactory receptor neurons (ORN), zijn gespecialiseerde neuronen die voorkomen in het reukepitheel van de neusholte. Ze zijn bipolaire neuronen met een dendriet dat uitmondt in talloze cilia in het mucus en een axon dat via de nervus olfactorius naar de olfactorische bulbus loopt. Deze cellen dragen specifieke geurreceptoren; in mensen uitdrukt elke reukcel doorgaans één type receptor.

Wanneer een reukmolecule bindt aan zijn receptor, wordt een G-eiwit (Golf) geactiveerd, wat leidt tot activatie van adenylaatcyclase-III, toename van cAMP en opening van calcium- en natriumkanalen. Dit veroorzaakt depolarisatie en uiteindelijk een actiepotentiaal. Door combinaties van verschillende receptortypen kunnen duizenden geuren worden onderscheiden. De signalen worden vervolgens via de axonen naar de olfactorische bulbus gezonden, waar ze synapsen op glomeruli; van daaruit worden ze doorgegeven aan de olfactorische cortex en aan limbische structuren, wat geurverbonden herinneringen en emoties tot stand brengt.

Het reukepitheel ligt in het bovenste deel van het neusslijmvlies en bevat naast reukcellen sustentaculaire cellen en basale cellen, die dienen als stamcellen voor regeneratie. Reukcellen hebben een relatief korte levensduur en worden continu vernieuwd door de basale cellen, wat de voortdurende gevoeligheid voor geuren mogelijk maakt.

Storingen kunnen leiden tot anosmie of hyposmie; oorzaken zijn infecties, trauma, allergieën en blootstelling aan toxines, waaronder tabaksrook. De regeneratieve aard van de receptorneuronen maakt gedeeltelijk herstel mogelijk na beschadiging.