przeciwutleniaczow

Przeciwutleniacze to substancje, cząsteczki lub wybrane enzymy, które ograniczają procesy utleniania w organizmach poprzez neutralizowanie wolnych rodników tlenowych i innych reaktywnych form tlenu (ROS) oraz azotu (RNS). Działają, oddając elektrony wolnym rodnikom, co zapobiega łańcuchowym reakcjom oksydacyjnym. Niektóre przeciwutleniacze są enzymatyczne, inne to związki nieenzymatyczne.

Przeciwutleniacze dzielą się na endogenne (wydzielane wewnątrz organizmu) i egzogenne (pozyskiwane z diety). Do endogennych należą enzymy antyoksydacyjne, takie jak dysmutaza ponadtlenkowa (SOD), katalaza i peroksydaza glutationowa, a także cząsteczki takie jak glutation czy koenzym Q10. Do egzogennych zaliczamy witaminę C, witaminę E, karotenoidy i flawonoidy. Dieta bogata w owoce, warzywa, orzechy i pełne ziarna dostarcza różnorodnych przeciwutleniaczy.

W badaniach zdrowotnych przeciwutleniacze kojarzeni są z ochroną przed uszkodzeniami oksydacyjnymi i wieloma chorobami przewlekłymi, lecz wyniki badań klinicznych suplementów bywają mieszane. Wyższe dawki nie zawsze przynoszą korzyści i czasem mogą być szkodliwe, zwłaszcza przy pewnych schorzeniach. Dlatego często zaleca się uzyskiwanie przeciwutleniaczy głównie z diety, a nie z suplementów w wysokich dawkach.

Złożoność mechanizmów działania powoduje, że skuteczność przeciwutleniaczy zależy od kontekstu biologicznego, lokalizacji w tkankach oraz interakcji między różnymi cząsteczkami i enzymami w organizmie.