overheidsrecht

Overheidsrecht, vaak aangeduid als publiekrecht in het Nederlandse recht, is de tak van het recht die de organisatie en werking van de overheid regelt, evenals de verhoudingen tussen de overheid en burgers en organisaties. Het geeft kaders en grenzen aan staatsmacht en waarborgt de rechtsstaat.

Het overheidsrecht omvat onder meer de constitutionele rechtsorde (grondwet en staatsrecht), het bestuursrecht en het bestuursprocesrecht, evenals regels rond grondrechten en procedures voor beslissingen van overheden. De Grondwet beschrijft de structuur van de staatsmacht, de verdeling van bevoegdheden tussen de nationale, provinciale en gemeentelijke overheden, en de fundamentele rechten zoals vrijheid, gelijke behandeling en rechtsbescherming.

Bestuursrecht regelt hoe overheden besluiten nemen, hoe vergunningen en subsidies worden verleend, en hoe burgers en bedrijven bezwaar en beroep kunnen aantekenen tegen besluiten. Bestuursprocesrecht regelt de procedures voor bezwaar en beroep bij de bestuursrechter en de manier waarop besluiten beoordeeld worden. De Algemene wet bestuursrecht (Awb) vormt een integrale basis voor veel bestuurlijke handelingen en voor rechtsbescherming tegen overheidsoptreden.

Daarnaast speelt EU- en internationaal recht een steeds grotere rol: Nederlandse rechters passen EU-regels toe en supranationale normen kunnen nationale handelingen sturen. Belangrijke institutionele spelers zijn onder meer de Raad van State, diverse bestuursorganen en de rechterlijke toetsing van besluiten.

Het doel van overheidsrecht is de legale governance te waarborgen, de rechten van burgers te beschermen en de macht van de overheid te controleren.