onbeoogde

Onbeoogde is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat betekent niet bedoeld of niet gepland, en vaak vertaald wordt als onbedoeld, ongezien of onverwacht. Het verwijst naar uitkomsten, effecten of handelingen die niet voorzien of geacht waren te gebeuren, en komt veel voor in formele of analytische teksten, zoals beleidsstukken, wetenschappelijke rapporten en juridische discussies.

Etymologisch komt onbeoogde van het werkwoord beogen (bedoelen, richten op) met het voorvoegsel on- dat ontkenning aanduidt, plus de uitgang -e om overeen te komen met het zelfstandig naamwoord waar het bij hoort. Het tegenovergestelde is beoogd.

Gebruikelijk zijn veelvoorkomende combinaties zoals onbeoogde bijwerkingen, onbeoogde gevolgen en onbeoogde effecten. Het woord wordt vooral aangetroffen in discussies over beleid, onderzoek, technologie en medicatie, waar men de afstand tussen wat gepland was en wat daadwerkelijk gebeurt blootlegt. De term kan ook in bredere zin verwijzen naar ideeën, plannen of bedoelingen die niet terechtkomen.

Qua nuance wordt onbeoogd soms gezien als formeler dan onbedoeld. Beiden drukken gebrek aan intentionele goldenheid uit, maar onbeoogd legt sterker de nadruk op het ontbreken van het beoogde doel, terwijl onbedoeld vaker verwezen kan naar toevallige of ongemelde gebeurtenissen. Verwante termen zijn onder meer onbedoeld, ongewenst en beoogd, die elk net weer een ander aspect van intentionele versus niet-intentionele uitkomsten benadrukken.