normschending

Normschending is het handelen op een manier die ingaat tegen heersende sociale normen binnen een groep of samenleving. Het omvat gedragingen die als ongewoon, onbeleefd, ongeschikt of zelfs schadelijk worden gezien, maar hoeft niet strafbaar te zijn bij wetten. Formeel onderscheiden we formele normen (wetten en regels) van informele normen (etiquette, verwachtingen rond omgangsvormen). Een overtreding van een formele norm wordt meestal als misdraging gezien in juridische zin; overtreding van informele normen leidt tot sociale sancties zoals afkeur, spot, reputatieschade of uitsluiting.

De waarde en strengheid van normen variëren per context en cultuur, waardoor wat als normschending geldt sterk kan verschillen tussen groepen en tijden. Eenzelfde gedrag kan in de ene setting als normaal worden ervaren en in een andere setting als onbeleefd of storend. Normschending kan fungeren als sociaal lek of motor: het markeert grenzen en bevestigt wie erbij hoort, maar kan ook normatieve veranderingen uitdagen en versnellen.

Onderzoekers in sociologie en sociale psychologie bestuderen normschending vaak onder de noemer deviantie. Ze kijken naar waarom mensen normoverschrijdend gedrag vertonen, hoe sancties ontstaan en hoe labeling en sociale controle de orde van de groep beïnvloeden.

Zie ook: norm, deviantie, conformiteit, sociale controle.