literatuurverkenning

Literatuurverkenning is een gerichte verkenning van bestaande literatuur over een onderwerp of onderzoeksvraag, bedoeld om het onderzoekslandschap in kaart te brengen, kernbegrippen te identificeren en lacunes of controverses te signaleren. Het kan zowel systematisch als minder strikt zijn, afhankelijk van het doel en de discipline. In sommige contexten spreekt men van een systematische literatuurverkenning wanneer een gestructureerde zoekstrategie en selectiecriteria worden toegepast, terwijl andere verkenningen meer narratief van aard zijn en een bredere samenvatting geven.

In academische settings wordt literatuurverkenning vaak de eerste stap in een onderzoeksproject. Het helpt bij het afbakenen van concepten en variabelen, het vaststellen van theoretische kaders en het plaatsen van nieuw onderzoek binnen bestaand debat. Het doel is doorgaans om een overzicht te geven van wat bekend is, welke methoden of theorieën populair zijn, welke definities gangbaar zijn en waar controverses of gaten in kennis bestaan. De verkenning kan plaatsvinden binnen de geesteswetenschappen, sociale wetenschappen en andere disciplines, en kan leiden tot een literatuurkaart, een annotatieve bibliografie of de basis voor een uitgebreider literatuuronderzoek.

Methoden en proces omvatten het formuleren van een afbakenende onderzoeksvraag, het opstellen van een zoekstrategie, het selecteren van relevante werken aan de hand van inclusie- en exclusiecriteria, en het extraheren van kerninformatie. De synthese kan thematisch, conceptueel of chronologisch zijn. Output is een overzicht van wat bekend is, wat ontbreekt en welke vraagstukken verder onderzocht moeten worden, vaak in de vorm van rapporten, hoofdstukken of voorstellen voor toekomstig onderzoek. Beperkingen omvatten bias, onvolledige dekking en taal- of publicatiegrenzen.