lipolysen

Lipolyse is de chemische afbraak van triglyceriden tot glycerol en vrije vetzuren, die gebeurt door lipasen. In het lichaam vindt lipolyse vooral plaats in vetweefsel om energiereserves te mobiliseren, maar ook in de spijsvertering bij de afbraak van voedingsvetten.

Tijdens lipolyse in vetcellen verloopt de afbraak in drie stappen: triglyceride wordt omgezet in diacylglycerol door adipose triglyceride lipase (ATGL), diacylglycerol wordt omgezet in monoacylglycerol door hormoongevoelige lipase (HSL), en monoacylglycerol wordt omgezet in glycerol en vrije vetzuren door monoacylglycerol lipase (MGL). De vrije vetzuren komen gebonden aan albumine in het bloed; glycerol kan door de lever worden gebruikt voor gluconeogenese.

Regulatie vindt vooral via hormonen plaats: insuline remt lipolyse door het verlagen van cAMP, terwijl catecholaminen (epinefrine en norepinefrine) lipolyse stimuleren via β-adrenerge receptoren en de cAMP/PKA-route. Cortisol en groeihormoon bevorderen lipolyse; tijdens vasten of lichamelijke activiteit verhoogt lipolyse.

Intestinale lipolyse gebeurt door pancreatische lipase met colipase in de dunne darm, waarbij triglyceriden worden afgebroken tot vrije vetzuren en 2-monoacylglycerol, die worden opgenomen en daarna worden heropgebouwd tot triglyceriden en verpakt in chylomicronen.

Belang: lipolyse levert vetzuren aan spieren en lever als energievraag toeneemt. Een verstoorde lipolyse wordt geassocieerd met metabole aandoeningen zoals obesitas en insulineresistentie, waarin verhoogde vrije vetzuren de insulinewerking kunnen belemmeren.