komórki

Komórki są podstawowymi jednostkami budującymi organizmy żywe. To najmniejsze jednostki zdolne do wykonywania funkcji życiowych, takich jak metabolizm, wzrost i reprodukcja. Zgodnie z teorią komórkową wszystkie organizmy składają się z komórek, a komórka jest podstawową jednostką struktury i funkcji organizmu.

Podział na prokariotyczne i eukariotyczne odzwierciedla różnice w budowie. Prokariotyczne, obejmujące bakterie i archeony, nie mają jądra komórkowego ani organelli otoczonych błoną; ich DNA zwykle tworzy nukleoid. Eukarionty posiadają jądro otoczone błoną oraz liczne organelle, co umożliwia większą różnorodność funkcji.

Podstawowa architektura komórki obejmuje błonę komórkową, cytoplazmę i materiał genetyczny. W komórkach eukariotycznych jądro zawiera DNA i kontroluje syntezę białek. Wewnątrz znajdują się organelle: mitochondria (produkcja energii), chloroplasty (fotosynteza w roślinach i algach), retikulum endoplazmatyczne (synteza i transport białek i lipidów), rybosomy (synteza białek), Golgi (modyfikacja i pakowanie białek), lizosomy i peroksysomy (trawienie i detoksykacja); cytoszkielet utrzymuje kształt i umożliwia ruch.

Transport międzykomórkowy obejmuje dyfuzję i osmozę, transport aktywny oraz transport przez pęcherzyki (endocytoza i egzocytoza). Dzięki błonie komórkowej substancje wchodzą i wychodzą w sposób regulowany, co umożliwia komunikację, odżywianie i utrzymanie homeostazy.

Cykl życia komórek obejmuje podział. U komórek somatycznych dominuje mitozę, która prowadzi do powstania dwóch identycznych komórek. W gametach zachodzi mejoza. Komórki mogą także ulec różnicowaniu, tworząc wyspecjalizowane typy tkankowe; w badaniach wykorzystuje się komórki macierzyste do naprawy tkanek oraz modelowania procesów biologicznych.