glukokortykosteroidowe

Glukokortykosteroidowe, zwane także glikokortykosteroidami, to grupa hormonów steroidowych obejmująca naturalny kortyzol i jego syntetyczne odpowiedniki. Mają silne działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne. Mechanizm ich działania polega na wiązaniu z receptorem glukokortykosteroidowym (GR) w cytoplazmie, co prowadzi do modulacji ekspresji genów. Efekt obejmuje zmniejszenie syntezy mediatorów zapalnych, zahamowanie chemotaksji i migracji leukocytów oraz osłabienie odpowiedzi immunologicznej. Jednocześnie wywierają działanie metaboliczne, m.in. wzrost glukoneogenezy, proteolizy i lipolizy.

Stosowanie glukokortykosteroidów obejmuje różne drogi podania: systemowe (doustnie, dożylnie, domięśniowo) oraz miejscowe (maści, kremy, żele), inhalacyjne (np. w astmie i POChP) oraz iniekcje do stawów, do kręgosłupa i do innych miejsc.

Leki te stosuje się w leczeniu chorób zapalnych i autoimmunologicznych (astma, przewlekłe zapalenie oskrzeli, choroby skóry, zapalne choroby jelit, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń), a także w niedoczynności kory nadnerczy, ciężkich reakcjach alergicznych, transplantacjach narządów.

Długotrwałe stosowanie może prowadzić do działań niepożądanych, takich jak zespół Cushinga, osteoporoza, hiperglikemia, nadciśnienie, zwiększona podatność na infekcje, zahamowanie wzrostu u dzieci, atrofi skóry i zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Dlatego zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki oraz krótkie cykle terapii z planem odstawiania. Dawkowanie różnych glukokortykosteroidów opiera się na równoważnikach dawkowych; przejścia między preparatami powinny być oparte na tych ekwiwalencjach i monitorowaniu skutków ubocznych.