estrogeen

Estrogen, ook wel estrogeen genoemd, is een groep steroïde hormonen die een cruciale rol speelt in de ontwikkeling en het functioneren van het vrouwelijke voortplantingssysteem, maar ook in botten, hart en hersenen. De belangrijkste natuurlijke estrogenen zijn estradiol (E2), estrone (E1) en estriol (E3). Estradiol is het meest actief gedurende de vruchtbare jaren.

Productie en distributie: in de eierstokken wordt estrogen primair gevormd uit androgene voorlopen door het enzym aromatase. Bij mannen en postmenopausale vrouwen blijft productie mogelijk in vetweefsel; tijdens de zwangerschap produceert de placenta grote hoeveelheden estrogenen. Circulerende estrogenen binden aan oestrogeenreceptoren en ondergaan eerstpolige en tweepolige regulatie door de hypothalamus-hypofyse-gonadale as.

Receptoren en signaling: estrogenen activeren oestrogeenreceptoren ERα en ERβ, die werken als transcriptiefactoren en ook via snelle, niet-genomische signaleringsroutes celactiviteiten sturen. Dit leidt tot veranderingen in genexpressie en snelle cellulaire responsen.

Functies: ze stimuleren de ontwikkeling van vrouwelijke secundaire geslachtskenmerken, reguleren de menstruatiecyclus en het endometrium, en spelen een rol bij botdichtheid, lipidenmetabolisme, hersenfunctie en vasomotorische klachten. Ze dragen ook bij aan de proliferatie van sommige weefsels die hormoongevoelig zijn, wat zowel positief als riskant kan zijn.

Regulatie en klinische aspecten: estrogenen worden gereguleerd via de hypothalamus-hypofyse-gonadale as, met feedbackblokken die variëren in de menstruele cyclus. Ze worden gebruikt in anticonceptiva en hormonale vervangingstherapie. Belangrijke risico’s zijn onder meer een verhoogd risico op veneuze trombo-embolismen en op bepaalde hormoongerelateerde kankers; de risico’s hangen af van leeftijd, dosis, duur van de behandeling en individuele factoren.