ertijd

Eertijd is een Nederlands zelfstandig naamwoord dat verwijst naar een bepaalde periode in de tijd, met name naar een ver verleden of naar een eerder tijdperk. In het moderne taalgebruik verschijnt het zelden buiten literaire of historische contexten en draagt het een enigszins plechtige of nostalgische toon.

Etymologie en gebruik context: eertijd is historisch gevormd uit tijd, met een voorvoegselachtige oudste tint die in oudere documenten gebruikelijk was. Het woord komt vooral voor in oudere, zijn vaak als archaïsch of literair beschouwd. In de moderne taal wordt het meestal vervangen door termen als verleden tijd, vroegere periode of tijdperk. Het verwante adverbium eertijds betekent “voorheen, in de dagen die geweest zijn”.

Syntaxis en nuance: eertijd wordt doorgaans gebruikt om een vroegere periode te markeren zonder specifieke datering te geven. Het geeft een nostalgische, soms retorische sfeer en verschijnt vaker in proza, poëzie of historische beschouwingen dan in alledaagse conversatie. Een voorbeeld uit ouderling en literatuur zou kunnen zijn: “In eertijds werd dit als vanzelfsprekend beschouwd.”

Vergelijking met verwante termen: tijd verwijst naar de algemene maat van gebeurtenissen; tijdperk en periode geven aan een bestaand interval of schijnbaar afgebakende fase. Eertijd daarentegen wijst op het concept van een verstreken en vaak verouderde tijd, eerder dan op een concrete hedendaagse aanduiding.

Zie ook: tijd, tijdperk, periode, eertijds.