eiwitopslag

Eiwitopslag is het verschijnsel waarbij organismen eiwitten en aminozuren reservesachtig opslaan voor later gebruik. Vrije aminozuren worden in het menselijk lichaam nauwelijks lange tijd opgeslagen; in plaats daarvan dienen eiwitten in weefsels als opslagvorm en kunnen overtollige aminozuren worden omgezet in koolhydraten of vetten of via de ureumcyclus worden uitgescheiden. Eiwitten fungeren zo als zowel structurele componenten als reserve-energiebronnen en spelen een cruciale rol in groei, onderhoud en herstel.

Bij dieren, en vooral bij mensen, ligt de hoofdopslag in de weefsels en organen waarin eiwitten continu worden opgebouwd en afgebroken. Spieren en lever bevatten grote hoeveelheden eiwitten die kunnen worden aangesproken bij behoefte aan aminozuren. Bij overmatige eiwitinname worden overtollige aminozuren afgebroken en de resterende koolstofsketens kunnen worden omgezet in glucose of vet. Het lichaam onderhoudt een evenwichtige proteïnesynthesis en proteolyse via een proces dat bekendstaat als proteolyse, met betrokkenheid van systemen zoals het ubiquitine-proteasoomsysteem en lysosomale pathway's, onder invloed van hormonen en voedingsstatus.

Planten slaan eiwitten op in zaden als opslagproteïnen, bedoeld om de kiemling tijdens de eerste groei te voorzien van stikstof en bouwstenen. Voorbeelden hiervan zijn gluten,- en gliadine-achtige eiwitten in granen, en legumine- en viciline-achtige eiwitten in peulvruchten. Deze opslagproteïnen hebben vaak hoge eiwitdichtheid en variërende aminozuurcomposities.

Samengevat verwijst eiwitopslag naar de manier waarop organismen eiwitreserves gebruiken en beheren als onderdeel van hun stofwisseling, groei en voedingstoegang, met verschillende strategieën in planten en dieren en een dynamisch evenwicht tussen aanmaak en afbraak.