diapedeksen

Diapedeksen, ook wel diapedese genoemd, is het proces waarmee witte bloedcellen uit de bloedvaten migreren naar het omliggende weefsel, meestal om een ontsteking of infectie te bestrijden. Het is een cruciaal onderdeel van leukocytenextravasatie en volgt op margination en rolling aan de endotheelwand.

Tijdens diapedese ondergaan neutrofielen en andere leukocyten een geordende serie stappen. Eerst margination en rolling langs het endotheel, grotendeels mogelijk gemaakt door selectine-­contacten. Vervolgens leidt chemische activatie door chemokines zoals IL-8 (CXCL8), C5a en LTB4 tot activatie van integrines. Die integrines (zoals LFA-1, Mac-1 en VLA-4) binden aan ICAM-1 of VCAM-1 op endotheelcellen, wat stevige adhesie mogelijk maakt. Daarna volgt transmigratie door de endotheelbarrière: paracellulair, tussen aangrenzende endotheelcellen, of transcellulair, door een endotheelschil heen. PECAM-1 (CD31) en andere adhesiemoleculen zoals CD99 spelen daarbij een rol. De migratie passeert vervolgens de basale membraan, waar proteasen zoals MMPs de matrix remodeleren.

Diapedese wordt aangestuurd door chemische gradaties van ontstekingsmediatoren en chemokines, en is essentieel voor de effectieve afweer tegen ziekteverwekkers. Een correcte regulatie voorkomt overmatige weefselinflammatie; defecten kunnen leiden tot verhoogde vatbaarheid voor infecties of chronische ontstekingsziekten.

Hoewel het begrip meestal betrekking heeft op neutrofielen, migreren ook monocyten en lymfocyten via diapedese naar weefsels.