basispaar

Basispaar, in genetics, is de basiseenheid die wordt gebruikt om de lengte van nucleïnezuursequenties aan te geven. Het verwijst naar een paar nucleotiden op tegen elkaar liggende, complementaire strengen die samen hydrogenbindingen vormen. In dubbelstrengs DNA koppelt adenine (A) met thymine (T) via twee bindingen, en cytosine (C) koppelt met guanine (G) via drie bindingen. In RNA vervangt uracil (U) thymine, zodat A met U paart.

Baseparen vormen de treden van de dubbele helix; de twee strengen zijn antiparallel. De basenparen volgen Chargaffs regels: in een gegeven DNA-monster komen A en T gelijktijdig voor in gelijke hoeveelheden, en C en G ook in gelijke hoeveelheden.

De term basispaar wordt ook gebruikt als maat voor lengte van genetische informatie. Een genoom wordt vaak uitgedrukt in base pairs (bp) of in kilobaseparen (kbp), megabaseparen (Mbp), etc. De menselijke haploïde genoomgrootte ligt in de orde van 3,1 tot 3,3 miljard baseparen, wat neerkomt op ongeveer 6,2 tot 6,6 miljard baseparen voor een diploïde individu.

Belang en toepassingen: basispaarformatie maakt reproduceercyclus en transcriptie mogelijk doordat informatie via de volgorde van basen wordt doorgegeven en afgelezen. Veranderingen in baseparen door mutaties kunnen genfunctie beïnvloeden. Baseparing is ook centraal in sequencing, PCR en cloning, waar lengtes en dekkingsniveaus vaak in base pairs worden uitgedrukt.

Uitzonderingen en variaties: onder bepaalde omstandigheden kunnen niet-canonieke paringen voorkomen, zoals wobble-paarvorming in RNA-interpretatie en enkele speciale structuren die afwijken van de standaard A–T en G–C paringen.