Zorgstelsel

Zorgstelsel is het geheel van instellingen, financieringsmechanismen en wijze van leveren van gezondheidszorg binnen een land. Het omvat preventie, diagnose en behandeling, rehabilitatie en langdurige zorg, evenals publieke gezondheidszorg en informatievoorziening. Het doel is toegankelijke en betaalbare zorg van goede kwaliteit, financiële bescherming tegen zorgkosten en verbetering van de volksgezondheid.

Een zorgstelsel kent doorgaans vijf functies: financiering, verzekering en verbreiding van zorg, organisatie en levering van zorg door zorgverleners, regulering en toezicht, en informatie en kwaliteit. Financiering komt uit belastingen, premies voor verzekering, en soms aanvullende verzekeringen. Veel systemen voorzien in een basispakket met een verplichte verzekering en aanvullende opties. Providers omvatten huisartsen, specialisten, ziekenhuizen, en zorg voor langdurig en geestelijke gezondheidszorg. Regulering bepaalt wat basiszorg is, stelt tarieven en kwaliteitseisen vast, en bewaakt toegankelijkheid en prijssturing. Een gatekeeperfunctie van huisartsen is in veel modellen vereist om onnodig specialistisch consult te voorkomen. Langdurige zorg wordt vaak gefinancierd via een aparte verzekering of regeling.

Een bekend voorbeeld is het Nederlandse zorgstelsel. Sinds 2006 hebben alle inwoners recht op zorg via een wettelijk basispakket, geleverd door particuliere zorgverzekeraars onder toezicht van de overheid. Het Zorginstituut Nederland bepaalt welke zorg in het basispakket zit en hanteert risicodeling en risicodifferentiatie tussen verzekeraars om concurrentie en betaalbaarheid te waarborgen. Huisartsenzorg speelt een centrale rol als poortwachter, en langdurige zorg valt onder de Wet langdurige zorg.

Andere landen kennen verschillende modellen, zoals belastingfinanciering, socialezekerheidsstelsels of gemengde systemen. Knelpunten zijn onder meer stijgende kosten, vergrijzing, wachtlijsten en gelijke toegang. Beleid richt zich op kostenbeheersing, preventie, digitalisering en kwaliteitsverbetering.