Vervormings

Vervorming is het proces waarbij de vorm, afmetingen of interne structuur van een object veranderen onder invloed van krachten, temperatuur of andere factoren. In de natuurkunde, de materialenwetenschap en de geowetenschappen wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten vervorming en tussen tijdelijke en permanente veranderingen.

De belangrijkste categorieën zijn elastische vervorming en plastische vervorming. Elastische vervorming is tijdelijk; wanneer de belasting wordt weggenomen keert het materiaal terug naar zijn oorspronkelijke vorm. Plastische vervorming blijft na het verwijderen van de belasting achter als een permanente wijziging. Tussen beide ligt doorgaans een elastische grens, de yield, waarna plastische vervorming optreedt.

Vormen van vervorming zijn onder meer trek- en comprimeren langs de lengterichting, shear (verschuiving langs vlakken), buigen en torsie. De mate van vervorming wordt uitgedrukt als de verhouding van de verandering in lengte tot de oorspronkelijke lengte. De stijfheid van een materiaal, vaak uitgedrukt als Young's modulus, geeft aan hoeveel vervorming optreedt onder een gegeven spanning.

Vervorming kan ook tijdsafhankelijk zijn: visco-elastische vervorming, creep bij langdurige belasting en stressrelaxatie wanneer spanning afneemt. Op microscopisch niveau ontstaan veranderingen door beweging van dislocations, herverdeling van korrele structuren en faseovergangen in materialen.

Geologisch kan vervorming verwijzen naar permanente verandering van gesteenten door tektonische krachten, variërend van breuk (brittle) tot ductiele vloeiing onder hoge temperatuur en druk. Dit leidt tot structuren zoals foliaties en cleavage.

Het begrip vervorming is essentieel voor het ontwerp en de analyse van materialen en constructies, omdat het de sterkte, betrouwbaarheid en levensduur bepaalt.